Tìm kiếm tin tức

Chung nhan Tin Nhiem Mang

THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN, THỐNG KÊ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Ngày cập nhật 12/12/2014
Các đại biểu tham dự hội nghị

   Nghị định số 30/2006/NP-CP của Chính phủ đã nêu rõ, thông tin thống kê khoa học và công nghệ (KH&CN) là sản phẩm của hoạt động thống kê trong lĩnh vực KH&CN, bao gồm các số liệu về KH&CN và bản phân tích các số liệu đó. Trong đó, thống kê KH&CN có vai trò quan trọng đặc biệt đối với công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, xây dựng chiến lược và chính sách phát triển KH&CN. Tuy nhiên, hiện nay, công tác thống kê KH&CN chưa được thu thập và xử lý một cách hệ thống và đầy đủ, chế độ báo cáo thống kê và điều tra thống kê chưa được thực hiện. Chất lượng thông tin thống kê KH&CN còn hạn chế, chưa phục vụ một cách thiết thực, hiệu quả cho hoạt động quản lý, chỉ đạo và điều hành của ngành KH&CN nói riêng và quá trình phát triển kinh tế-xã hội nói chung. Một buổi trao đổi về vấn đề này vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức đã phần nào tháo gỡ những rào cản đó trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN.

   Như chúng ta đã biết, hoạt động thông tin KH&CN là một lĩnh vực mang tính xã hội cao, phải đặt dưới sự điều chỉnh và quản lý của nhà nước. Cùng với sự phát triển của xã hội, hoạt động này càng đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng cơ hội tiếp cận của người dân tới các cơ sở văn hóa, giáo dục nhằm nâng cao kiến thức, phục vụ cho bản thân cũng như đời sống xã hội; thúc đẩy việc phổ biến và sử dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

   Tuy nhiên, với xu thế phát triển chung của toàn xã hội, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN của nước ta hiện nay vẫn đang còn gặp những khó khăn. Đó là do chưa hình thành được một hệ thống tổ chức thống kê KH&CN từ tỉnh đến địa phương, cán bộ làm công tác thống kê KH&CN còn thiếu về số lượng và yếu về nghiệp vụ. Nhận thức về vai trò, ý nghĩa của công tác thống kê KH&CN còn hạn chế... Vấn đề này hầu hết các địa phương đều đang mắc phải. Trong khi KH&CN ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội, thì thông tin, thống kê KH&CN lại càng phải góp phần tích cực trong việc rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo.

   Theo TS Lê Xuân Định, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN ở nước ta có bề dày lịch sử phát triển trên 50 năm và đến nay hoạt động này đã hình thành một mạng lưới thông tin KH&CN tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, địa phương, viện nghiên cứu, trường học... Mạng lưới thống kê KH&CN cần được tích hợp trong mạng lưới thông tin KH&CN để đảm bảo tính thống nhất, hiệu quả về phương pháp luận cũng như kỹ thuật, nghiệp vụ về hoạt động thống kê KH&CN.

   Cũng theo TS Lê Xuân Định, trong suốt quá trình phát triển, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Bằng chứng cụ thể là Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa chính sách phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Có thể kể đến đó là Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 9/01/2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2011; Quyết định số 175/QĐ-TTg ngày 27/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ của Việt Nam đến năm 2020... Gần đây là Luật KH&CN được Quốc hội thông qua năm 2013 đã tạo ra nền tảng pháp lý cho hoạt động KH&CN nói chung, trong đó có hoạt động thông tin KH&CN. Mới đây, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP về hoạt động thông tin KH&CN được ban hành đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước về thông tin KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin KH&CN. Nghị định đã nêu chi tiết nội dung hoạt động thông tin KH&CN bao quát từ việc tạo lập và phát triển nguồn tin đến sử dụng, phổ biến và cung cấp dịch vụ thông tin KH&CN nhằm phục vụ cho dự báo, hoạch định chính sách, lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế-xã hội khác. Và gần nhất là Thông tư số 14/2014/TT-BKHCN quy định việc thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN đã cụ thể hóa một chu trình thông tin hoàn chỉnh về tổ chức thực hiện nhiệm vụ KH&CN từ tổ chức, thu thập, hình thức báo cáo thông tin về nhiệm vụ KH&CN đang tiến hành; thu thập, báo cáo kết quả ứng dụng thực hiện nhiệm vụ KH&CN, công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN.

   Có thể nói, từ khi có Luật KH&CN, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP, Thông tư 14/2014/TT-BKHCN và các văn bản hướng dẫn khác được ban hành, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã có được hành lang pháp lý đáp ứng được yêu cầu cấp thiết cho thực tiễn quản lý nhà nước về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin, thống kê KH&CN và thúc đẩy xã hội hóa hoạt động này. Từ thực tiễn hoạt động tại các cơ quan, ban ngành cho thấy, các cơ sở pháp lý về thông tin, thống kê KH&CN đã được Bộ KH&CN xây dựng và ban hành tương đối đầy đủ nhằm phục vụ tốt công tác triển khai  trong thực tiễn. Điển hình, tại Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN thành phố Hồ Chí Minh, nhiều năm qua đã thực hiện tốt chế độ báo cáo thống kê cơ sở và tổng hợp về KH&CN quốc gia, các chương trình điều tra thống kê của Bộ KH&CN đều được thực hiện theo đúng quy định. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng hệ thống mạng lưới thông tin KH&CN vẫn chưa được đầu tư đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Ngoài ra, công tác thống kê được Bộ KH&CN chỉ đạo triển khai từ năm 2014 nhưng cơ sở hạ tầng để triển khai tại các địa phương còn thiếu và yếu, việc thu thập thông tin từ các đối tượng báo cáo còn chậm và chưa đạt tỷ lệ 100% do nhận thức chưa cao. Đây cũng là thực trạng chung về công tác thông tin, thống kê của nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

   Theo ông Trần Đình Duy Hinh, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế, trong những năm trở lại đây, tỉnh Thừa Thiên Huế đã cố gắng làm tốt công tác này, nhưng việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê KH&CN cho các cán bộ làm công tác thống kê tại các địa phương và các tổ chức hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, chủ yếu là cán bộ kiêm nhiệm nên đã gây cản trở trong hoạt động này. Ngoài ra, trong những cuộc điều tra về thống kê KH&CN, có một số đơn vị nằm trong diện điều tra vẫn chưa kết hợp chặt chẽ với đơn vị đầu mối (cụ thể là Trung tâm Thông tin KH&CN) nên việc điều tra chưa diễn ra đúng thời gian quy định. Cùng chung ý kiến này, ThS Bùi Thanh Bằng, Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, công tác đào tạo, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là công tác thống kê chưa có được kế hoạch chung của toàn ngành. Hiện nay, Bộ KH&CN chỉ mới tổ chức các buổi tập huấn về chế độ báo cáo thống kê, các cuộc điều tra thống kê mà chưa có các khóa đào tạo chuyên sâu về công tác thống kê KH&CN

   Tại Hội nghị toàn quốc về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức vào tháng 11 này, nhiều đại biểu tham dự cũng đã đề cập đến hiện trạng và định hướng nhiệm vụ trọng tâm công tác quản lý nhà nước về thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là tình hình triển khai công tác này tại các địa phương. Nhiều đại biểu cho rằng, để đảm bảo sự phối hợp thống nhất về quản lý nhà nước về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ trong toàn bộ mạng lưới thông tin, thống kê trên cả nước thì cần phải có sự thống nhất ngành dọc các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN từ trung ương đến địa phương, từ đó quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức thực hiện chức năng đầu mối thông tin, để định hướng tốt trong việc cập nhật thông tin về các nhiệm vụ KH&CN thuộc phạm vi quản lý.

   Một khó khăn nữa tạo nên rào cản trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, đó là nguồn kinh phí được cấp cho hoạt động này. Hiện nay, hầu hết các cơ quan, tổ chức nghiên cứu, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng-nơi tập trung các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, vấn đề phát triển nguồn thông tin KH&CN đang là bài toán khó đối với hầu hết các cơ quan thông tin bởi nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó nguồn kinh phí bổ sung hàng năm là yếu tố quyết định. Thực tế hiện nay, kinh phí dành cho hoạt động thông tin, thống kê KH&CN chưa được ghi thành mục chi riêng trong mục lục ngân sách nhà nước hàng năm cho KH&CN của bộ, ngành, địa phương.

   Sau nghe các đại biểu trình bày những khó khăn chung trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Việt Thanh đã cho rằng, trong bối cảnh KH&CN phát triển nhanh như hiện nay và ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, thì thông tin KH&CN cần phải trở thành một nguồn lực quan trọng không thể thiếu trong xã hội thông tin, thúc đẩy phổ biến và ứng dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Vậy, để hoạt động này phát triển hơn trong thời gian tới thì cần tăng cường cơ sở vật chất-kỹ thuật hiện đại cho các cơ quan thông tin KH&CN tại các bộ, ngành và địa phương; trước mắt là phải đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về thông tin, thư viện và thống kê KH&CN thông qua việc kiện toàn các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN; tham gia tích cực các hợp phần được phân công  và phân cấp trong xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia về KH&CN...

   Có thể nói rằng, hoạt động thông tin KH&CN đã góp phần tích cực, rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo. Song song đó, được sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN đã có những bước phát triển và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Giai đoạn hiện nay, với sự phát triển của KH&CN, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông đã và đang làm thay đổi lối sống, phương pháp làm việc trong nhiều lĩnh vực, trong đó có hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Để tiếp tục phát triển hoạt động này, chúng ta cần có một hướng đi đúng để có những đổi mới toàn diện trong công tác thông tin, thống kê KH&CN để đáp ứng ngày càng tốt hơn đòi hỏi của xã hội. Có thể đưa ra những định hướng như xây dựng tốt cơ sở dữ liệu thông tin KH&CN, xây dựng hệ thống tổng thể thư viện điện tử và lưu trữ thông tin khoa học, tiếp tục bảo đảm các nguồn thông tin KH&CN phục vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ...

   Những định hướng đó chỉ mới đáp ứng phần nhỏ trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Thiết nghĩ, để hoạt động này thực sự phát huy hiệu quả, Bộ KH&CN, Cục Thông tin KH&CN quốc gia cần đưa ra những định hướng quan trọng hơn cho các địa phương về các chỉ tiêu thống kê KH&CN cơ bản cần phải có, cũng như việc chia sẻ dữ liệu thông tin, thống kê giữa trung ương và địa phương cần được đảm bảo thông suốt, kịp thời. Có như vậy hoạt động thông tin, thống kê KH&CN tại các cơ quan, ban ngành, các địa phương mới có thể phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế và tăng hiệu quả trong việc khai thác, sử dụng và quản lý thông tin KH&CN trong bối cảnh hiện nay.

   An Khang

Các tin khác
Xem tin theo ngày  
THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN, THỐNG KÊ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Ngày cập nhật 12/12/2014
Các đại biểu tham dự hội nghị

   Nghị định số 30/2006/NP-CP của Chính phủ đã nêu rõ, thông tin thống kê khoa học và công nghệ (KH&CN) là sản phẩm của hoạt động thống kê trong lĩnh vực KH&CN, bao gồm các số liệu về KH&CN và bản phân tích các số liệu đó. Trong đó, thống kê KH&CN có vai trò quan trọng đặc biệt đối với công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, xây dựng chiến lược và chính sách phát triển KH&CN. Tuy nhiên, hiện nay, công tác thống kê KH&CN chưa được thu thập và xử lý một cách hệ thống và đầy đủ, chế độ báo cáo thống kê và điều tra thống kê chưa được thực hiện. Chất lượng thông tin thống kê KH&CN còn hạn chế, chưa phục vụ một cách thiết thực, hiệu quả cho hoạt động quản lý, chỉ đạo và điều hành của ngành KH&CN nói riêng và quá trình phát triển kinh tế-xã hội nói chung. Một buổi trao đổi về vấn đề này vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức đã phần nào tháo gỡ những rào cản đó trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN.

   Như chúng ta đã biết, hoạt động thông tin KH&CN là một lĩnh vực mang tính xã hội cao, phải đặt dưới sự điều chỉnh và quản lý của nhà nước. Cùng với sự phát triển của xã hội, hoạt động này càng đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng cơ hội tiếp cận của người dân tới các cơ sở văn hóa, giáo dục nhằm nâng cao kiến thức, phục vụ cho bản thân cũng như đời sống xã hội; thúc đẩy việc phổ biến và sử dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

   Tuy nhiên, với xu thế phát triển chung của toàn xã hội, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN của nước ta hiện nay vẫn đang còn gặp những khó khăn. Đó là do chưa hình thành được một hệ thống tổ chức thống kê KH&CN từ tỉnh đến địa phương, cán bộ làm công tác thống kê KH&CN còn thiếu về số lượng và yếu về nghiệp vụ. Nhận thức về vai trò, ý nghĩa của công tác thống kê KH&CN còn hạn chế... Vấn đề này hầu hết các địa phương đều đang mắc phải. Trong khi KH&CN ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội, thì thông tin, thống kê KH&CN lại càng phải góp phần tích cực trong việc rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo.

   Theo TS Lê Xuân Định, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN ở nước ta có bề dày lịch sử phát triển trên 50 năm và đến nay hoạt động này đã hình thành một mạng lưới thông tin KH&CN tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, địa phương, viện nghiên cứu, trường học... Mạng lưới thống kê KH&CN cần được tích hợp trong mạng lưới thông tin KH&CN để đảm bảo tính thống nhất, hiệu quả về phương pháp luận cũng như kỹ thuật, nghiệp vụ về hoạt động thống kê KH&CN.

   Cũng theo TS Lê Xuân Định, trong suốt quá trình phát triển, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Bằng chứng cụ thể là Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa chính sách phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Có thể kể đến đó là Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 9/01/2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2011; Quyết định số 175/QĐ-TTg ngày 27/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ của Việt Nam đến năm 2020... Gần đây là Luật KH&CN được Quốc hội thông qua năm 2013 đã tạo ra nền tảng pháp lý cho hoạt động KH&CN nói chung, trong đó có hoạt động thông tin KH&CN. Mới đây, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP về hoạt động thông tin KH&CN được ban hành đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước về thông tin KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin KH&CN. Nghị định đã nêu chi tiết nội dung hoạt động thông tin KH&CN bao quát từ việc tạo lập và phát triển nguồn tin đến sử dụng, phổ biến và cung cấp dịch vụ thông tin KH&CN nhằm phục vụ cho dự báo, hoạch định chính sách, lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế-xã hội khác. Và gần nhất là Thông tư số 14/2014/TT-BKHCN quy định việc thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN đã cụ thể hóa một chu trình thông tin hoàn chỉnh về tổ chức thực hiện nhiệm vụ KH&CN từ tổ chức, thu thập, hình thức báo cáo thông tin về nhiệm vụ KH&CN đang tiến hành; thu thập, báo cáo kết quả ứng dụng thực hiện nhiệm vụ KH&CN, công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN.

   Có thể nói, từ khi có Luật KH&CN, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP, Thông tư 14/2014/TT-BKHCN và các văn bản hướng dẫn khác được ban hành, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã có được hành lang pháp lý đáp ứng được yêu cầu cấp thiết cho thực tiễn quản lý nhà nước về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin, thống kê KH&CN và thúc đẩy xã hội hóa hoạt động này. Từ thực tiễn hoạt động tại các cơ quan, ban ngành cho thấy, các cơ sở pháp lý về thông tin, thống kê KH&CN đã được Bộ KH&CN xây dựng và ban hành tương đối đầy đủ nhằm phục vụ tốt công tác triển khai  trong thực tiễn. Điển hình, tại Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN thành phố Hồ Chí Minh, nhiều năm qua đã thực hiện tốt chế độ báo cáo thống kê cơ sở và tổng hợp về KH&CN quốc gia, các chương trình điều tra thống kê của Bộ KH&CN đều được thực hiện theo đúng quy định. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng hệ thống mạng lưới thông tin KH&CN vẫn chưa được đầu tư đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Ngoài ra, công tác thống kê được Bộ KH&CN chỉ đạo triển khai từ năm 2014 nhưng cơ sở hạ tầng để triển khai tại các địa phương còn thiếu và yếu, việc thu thập thông tin từ các đối tượng báo cáo còn chậm và chưa đạt tỷ lệ 100% do nhận thức chưa cao. Đây cũng là thực trạng chung về công tác thông tin, thống kê của nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

   Theo ông Trần Đình Duy Hinh, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế, trong những năm trở lại đây, tỉnh Thừa Thiên Huế đã cố gắng làm tốt công tác này, nhưng việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê KH&CN cho các cán bộ làm công tác thống kê tại các địa phương và các tổ chức hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, chủ yếu là cán bộ kiêm nhiệm nên đã gây cản trở trong hoạt động này. Ngoài ra, trong những cuộc điều tra về thống kê KH&CN, có một số đơn vị nằm trong diện điều tra vẫn chưa kết hợp chặt chẽ với đơn vị đầu mối (cụ thể là Trung tâm Thông tin KH&CN) nên việc điều tra chưa diễn ra đúng thời gian quy định. Cùng chung ý kiến này, ThS Bùi Thanh Bằng, Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, công tác đào tạo, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là công tác thống kê chưa có được kế hoạch chung của toàn ngành. Hiện nay, Bộ KH&CN chỉ mới tổ chức các buổi tập huấn về chế độ báo cáo thống kê, các cuộc điều tra thống kê mà chưa có các khóa đào tạo chuyên sâu về công tác thống kê KH&CN

   Tại Hội nghị toàn quốc về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức vào tháng 11 này, nhiều đại biểu tham dự cũng đã đề cập đến hiện trạng và định hướng nhiệm vụ trọng tâm công tác quản lý nhà nước về thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là tình hình triển khai công tác này tại các địa phương. Nhiều đại biểu cho rằng, để đảm bảo sự phối hợp thống nhất về quản lý nhà nước về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ trong toàn bộ mạng lưới thông tin, thống kê trên cả nước thì cần phải có sự thống nhất ngành dọc các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN từ trung ương đến địa phương, từ đó quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức thực hiện chức năng đầu mối thông tin, để định hướng tốt trong việc cập nhật thông tin về các nhiệm vụ KH&CN thuộc phạm vi quản lý.

   Một khó khăn nữa tạo nên rào cản trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, đó là nguồn kinh phí được cấp cho hoạt động này. Hiện nay, hầu hết các cơ quan, tổ chức nghiên cứu, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng-nơi tập trung các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, vấn đề phát triển nguồn thông tin KH&CN đang là bài toán khó đối với hầu hết các cơ quan thông tin bởi nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó nguồn kinh phí bổ sung hàng năm là yếu tố quyết định. Thực tế hiện nay, kinh phí dành cho hoạt động thông tin, thống kê KH&CN chưa được ghi thành mục chi riêng trong mục lục ngân sách nhà nước hàng năm cho KH&CN của bộ, ngành, địa phương.

   Sau nghe các đại biểu trình bày những khó khăn chung trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Việt Thanh đã cho rằng, trong bối cảnh KH&CN phát triển nhanh như hiện nay và ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, thì thông tin KH&CN cần phải trở thành một nguồn lực quan trọng không thể thiếu trong xã hội thông tin, thúc đẩy phổ biến và ứng dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Vậy, để hoạt động này phát triển hơn trong thời gian tới thì cần tăng cường cơ sở vật chất-kỹ thuật hiện đại cho các cơ quan thông tin KH&CN tại các bộ, ngành và địa phương; trước mắt là phải đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về thông tin, thư viện và thống kê KH&CN thông qua việc kiện toàn các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN; tham gia tích cực các hợp phần được phân công  và phân cấp trong xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia về KH&CN...

   Có thể nói rằng, hoạt động thông tin KH&CN đã góp phần tích cực, rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo. Song song đó, được sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN đã có những bước phát triển và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Giai đoạn hiện nay, với sự phát triển của KH&CN, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông đã và đang làm thay đổi lối sống, phương pháp làm việc trong nhiều lĩnh vực, trong đó có hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Để tiếp tục phát triển hoạt động này, chúng ta cần có một hướng đi đúng để có những đổi mới toàn diện trong công tác thông tin, thống kê KH&CN để đáp ứng ngày càng tốt hơn đòi hỏi của xã hội. Có thể đưa ra những định hướng như xây dựng tốt cơ sở dữ liệu thông tin KH&CN, xây dựng hệ thống tổng thể thư viện điện tử và lưu trữ thông tin khoa học, tiếp tục bảo đảm các nguồn thông tin KH&CN phục vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ...

   Những định hướng đó chỉ mới đáp ứng phần nhỏ trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Thiết nghĩ, để hoạt động này thực sự phát huy hiệu quả, Bộ KH&CN, Cục Thông tin KH&CN quốc gia cần đưa ra những định hướng quan trọng hơn cho các địa phương về các chỉ tiêu thống kê KH&CN cơ bản cần phải có, cũng như việc chia sẻ dữ liệu thông tin, thống kê giữa trung ương và địa phương cần được đảm bảo thông suốt, kịp thời. Có như vậy hoạt động thông tin, thống kê KH&CN tại các cơ quan, ban ngành, các địa phương mới có thể phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế và tăng hiệu quả trong việc khai thác, sử dụng và quản lý thông tin KH&CN trong bối cảnh hiện nay.

   An Khang

Các tin khác
Xem tin theo ngày  
THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG THÔNG TIN, THỐNG KÊ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Ngày cập nhật 12/12/2014
Các đại biểu tham dự hội nghị

   Nghị định số 30/2006/NP-CP của Chính phủ đã nêu rõ, thông tin thống kê khoa học và công nghệ (KH&CN) là sản phẩm của hoạt động thống kê trong lĩnh vực KH&CN, bao gồm các số liệu về KH&CN và bản phân tích các số liệu đó. Trong đó, thống kê KH&CN có vai trò quan trọng đặc biệt đối với công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, xây dựng chiến lược và chính sách phát triển KH&CN. Tuy nhiên, hiện nay, công tác thống kê KH&CN chưa được thu thập và xử lý một cách hệ thống và đầy đủ, chế độ báo cáo thống kê và điều tra thống kê chưa được thực hiện. Chất lượng thông tin thống kê KH&CN còn hạn chế, chưa phục vụ một cách thiết thực, hiệu quả cho hoạt động quản lý, chỉ đạo và điều hành của ngành KH&CN nói riêng và quá trình phát triển kinh tế-xã hội nói chung. Một buổi trao đổi về vấn đề này vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức đã phần nào tháo gỡ những rào cản đó trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN.

   Như chúng ta đã biết, hoạt động thông tin KH&CN là một lĩnh vực mang tính xã hội cao, phải đặt dưới sự điều chỉnh và quản lý của nhà nước. Cùng với sự phát triển của xã hội, hoạt động này càng đóng vai trò quan trọng trong việc làm tăng cơ hội tiếp cận của người dân tới các cơ sở văn hóa, giáo dục nhằm nâng cao kiến thức, phục vụ cho bản thân cũng như đời sống xã hội; thúc đẩy việc phổ biến và sử dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.

   Tuy nhiên, với xu thế phát triển chung của toàn xã hội, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN của nước ta hiện nay vẫn đang còn gặp những khó khăn. Đó là do chưa hình thành được một hệ thống tổ chức thống kê KH&CN từ tỉnh đến địa phương, cán bộ làm công tác thống kê KH&CN còn thiếu về số lượng và yếu về nghiệp vụ. Nhận thức về vai trò, ý nghĩa của công tác thống kê KH&CN còn hạn chế... Vấn đề này hầu hết các địa phương đều đang mắc phải. Trong khi KH&CN ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp của xã hội, thì thông tin, thống kê KH&CN lại càng phải góp phần tích cực trong việc rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo.

   Theo TS Lê Xuân Định, Cục trưởng Cục Thông tin KH&CN quốc gia, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN ở nước ta có bề dày lịch sử phát triển trên 50 năm và đến nay hoạt động này đã hình thành một mạng lưới thông tin KH&CN tại các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, địa phương, viện nghiên cứu, trường học... Mạng lưới thống kê KH&CN cần được tích hợp trong mạng lưới thông tin KH&CN để đảm bảo tính thống nhất, hiệu quả về phương pháp luận cũng như kỹ thuật, nghiệp vụ về hoạt động thống kê KH&CN.

   Cũng theo TS Lê Xuân Định, trong suốt quá trình phát triển, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo. Bằng chứng cụ thể là Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhằm cụ thể hóa chính sách phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Có thể kể đến đó là Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 9/01/2011 của Chính phủ về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo, điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2011; Quyết định số 175/QĐ-TTg ngày 27/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược tổng thể phát triển khu vực dịch vụ của Việt Nam đến năm 2020... Gần đây là Luật KH&CN được Quốc hội thông qua năm 2013 đã tạo ra nền tảng pháp lý cho hoạt động KH&CN nói chung, trong đó có hoạt động thông tin KH&CN. Mới đây, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP về hoạt động thông tin KH&CN được ban hành đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước về thông tin KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin KH&CN. Nghị định đã nêu chi tiết nội dung hoạt động thông tin KH&CN bao quát từ việc tạo lập và phát triển nguồn tin đến sử dụng, phổ biến và cung cấp dịch vụ thông tin KH&CN nhằm phục vụ cho dự báo, hoạch định chính sách, lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, sản xuất, kinh doanh và các hoạt động kinh tế-xã hội khác. Và gần nhất là Thông tư số 14/2014/TT-BKHCN quy định việc thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN đã cụ thể hóa một chu trình thông tin hoàn chỉnh về tổ chức thực hiện nhiệm vụ KH&CN từ tổ chức, thu thập, hình thức báo cáo thông tin về nhiệm vụ KH&CN đang tiến hành; thu thập, báo cáo kết quả ứng dụng thực hiện nhiệm vụ KH&CN, công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN.

   Có thể nói, từ khi có Luật KH&CN, Nghị định số 11/2014/NĐ-CP, Thông tư 14/2014/TT-BKHCN và các văn bản hướng dẫn khác được ban hành, hoạt động thông tin, thống kê KH&CN đã có được hành lang pháp lý đáp ứng được yêu cầu cấp thiết cho thực tiễn quản lý nhà nước về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thông tin, thống kê KH&CN và thúc đẩy xã hội hóa hoạt động này. Từ thực tiễn hoạt động tại các cơ quan, ban ngành cho thấy, các cơ sở pháp lý về thông tin, thống kê KH&CN đã được Bộ KH&CN xây dựng và ban hành tương đối đầy đủ nhằm phục vụ tốt công tác triển khai  trong thực tiễn. Điển hình, tại Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN thành phố Hồ Chí Minh, nhiều năm qua đã thực hiện tốt chế độ báo cáo thống kê cơ sở và tổng hợp về KH&CN quốc gia, các chương trình điều tra thống kê của Bộ KH&CN đều được thực hiện theo đúng quy định. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng hệ thống mạng lưới thông tin KH&CN vẫn chưa được đầu tư đáp ứng kịp thời nhu cầu phát triển của hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Ngoài ra, công tác thống kê được Bộ KH&CN chỉ đạo triển khai từ năm 2014 nhưng cơ sở hạ tầng để triển khai tại các địa phương còn thiếu và yếu, việc thu thập thông tin từ các đối tượng báo cáo còn chậm và chưa đạt tỷ lệ 100% do nhận thức chưa cao. Đây cũng là thực trạng chung về công tác thông tin, thống kê của nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

   Theo ông Trần Đình Duy Hinh, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN, Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế, trong những năm trở lại đây, tỉnh Thừa Thiên Huế đã cố gắng làm tốt công tác này, nhưng việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ thống kê KH&CN cho các cán bộ làm công tác thống kê tại các địa phương và các tổ chức hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh còn hạn chế, chủ yếu là cán bộ kiêm nhiệm nên đã gây cản trở trong hoạt động này. Ngoài ra, trong những cuộc điều tra về thống kê KH&CN, có một số đơn vị nằm trong diện điều tra vẫn chưa kết hợp chặt chẽ với đơn vị đầu mối (cụ thể là Trung tâm Thông tin KH&CN) nên việc điều tra chưa diễn ra đúng thời gian quy định. Cùng chung ý kiến này, ThS Bùi Thanh Bằng, Giám đốc Trung tâm Thông tin KH&CN thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, công tác đào tạo, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là công tác thống kê chưa có được kế hoạch chung của toàn ngành. Hiện nay, Bộ KH&CN chỉ mới tổ chức các buổi tập huấn về chế độ báo cáo thống kê, các cuộc điều tra thống kê mà chưa có các khóa đào tạo chuyên sâu về công tác thống kê KH&CN

   Tại Hội nghị toàn quốc về hoạt động thông tin, thống kê KH&CN vừa được Cục Thông tin KH&CN quốc gia tổ chức vào tháng 11 này, nhiều đại biểu tham dự cũng đã đề cập đến hiện trạng và định hướng nhiệm vụ trọng tâm công tác quản lý nhà nước về thông tin, thống kê KH&CN, đặc biệt là tình hình triển khai công tác này tại các địa phương. Nhiều đại biểu cho rằng, để đảm bảo sự phối hợp thống nhất về quản lý nhà nước về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ trong toàn bộ mạng lưới thông tin, thống kê trên cả nước thì cần phải có sự thống nhất ngành dọc các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN từ trung ương đến địa phương, từ đó quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức thực hiện chức năng đầu mối thông tin, để định hướng tốt trong việc cập nhật thông tin về các nhiệm vụ KH&CN thuộc phạm vi quản lý.

   Một khó khăn nữa tạo nên rào cản trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, đó là nguồn kinh phí được cấp cho hoạt động này. Hiện nay, hầu hết các cơ quan, tổ chức nghiên cứu, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng-nơi tập trung các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, vấn đề phát triển nguồn thông tin KH&CN đang là bài toán khó đối với hầu hết các cơ quan thông tin bởi nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó nguồn kinh phí bổ sung hàng năm là yếu tố quyết định. Thực tế hiện nay, kinh phí dành cho hoạt động thông tin, thống kê KH&CN chưa được ghi thành mục chi riêng trong mục lục ngân sách nhà nước hàng năm cho KH&CN của bộ, ngành, địa phương.

   Sau nghe các đại biểu trình bày những khó khăn chung trong công tác thông tin, thống kê KH&CN, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Việt Thanh đã cho rằng, trong bối cảnh KH&CN phát triển nhanh như hiện nay và ngày càng trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, thì thông tin KH&CN cần phải trở thành một nguồn lực quan trọng không thể thiếu trong xã hội thông tin, thúc đẩy phổ biến và ứng dụng các thành tựu KH&CN phục vụ sản xuất, kinh doanh, giáo dục và đào tạo, góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Vậy, để hoạt động này phát triển hơn trong thời gian tới thì cần tăng cường cơ sở vật chất-kỹ thuật hiện đại cho các cơ quan thông tin KH&CN tại các bộ, ngành và địa phương; trước mắt là phải đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về thông tin, thư viện và thống kê KH&CN thông qua việc kiện toàn các tổ chức thông tin, thống kê KH&CN; tham gia tích cực các hợp phần được phân công  và phân cấp trong xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia về KH&CN...

   Có thể nói rằng, hoạt động thông tin KH&CN đã góp phần tích cực, rút ngắn quá trình từ nghiên cứu đến sản xuất, nâng cao chất lượng quản lý và lãnh đạo. Song song đó, được sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước, hoạt động thông tin, thống kê về KH&CN đã có những bước phát triển và đạt được những kết quả đáng khích lệ. Giai đoạn hiện nay, với sự phát triển của KH&CN, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông đã và đang làm thay đổi lối sống, phương pháp làm việc trong nhiều lĩnh vực, trong đó có hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Để tiếp tục phát triển hoạt động này, chúng ta cần có một hướng đi đúng để có những đổi mới toàn diện trong công tác thông tin, thống kê KH&CN để đáp ứng ngày càng tốt hơn đòi hỏi của xã hội. Có thể đưa ra những định hướng như xây dựng tốt cơ sở dữ liệu thông tin KH&CN, xây dựng hệ thống tổng thể thư viện điện tử và lưu trữ thông tin khoa học, tiếp tục bảo đảm các nguồn thông tin KH&CN phục vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ...

   Những định hướng đó chỉ mới đáp ứng phần nhỏ trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN. Thiết nghĩ, để hoạt động này thực sự phát huy hiệu quả, Bộ KH&CN, Cục Thông tin KH&CN quốc gia cần đưa ra những định hướng quan trọng hơn cho các địa phương về các chỉ tiêu thống kê KH&CN cơ bản cần phải có, cũng như việc chia sẻ dữ liệu thông tin, thống kê giữa trung ương và địa phương cần được đảm bảo thông suốt, kịp thời. Có như vậy hoạt động thông tin, thống kê KH&CN tại các cơ quan, ban ngành, các địa phương mới có thể phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế và tăng hiệu quả trong việc khai thác, sử dụng và quản lý thông tin KH&CN trong bối cảnh hiện nay.

   An Khang

Các tin khác
Xem tin theo ngày