Tìm kiếm tin tức

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Cấp thiết đưa ra các giải pháp phòng tránh, ngăn chặn rủi ro do sạt trượt đất đá tại khu vực thủy điện bậc thang ALin - Rào Trăng và tuyến đường 71
Ngày cập nhật 14/01/2022

Xuất phát từ hiện trạng sạt trượt đất đá tại các khu vực vùng núi trong những năm gần đây gây hậu quả nặng nề về người và tài sản trên địa bàn tỉnh, đặc biệt là khu vực thuỷ điện bậc thang ALin - Rào Trăng; nhận diện được mức độ nguy hiểm của hình thái thiên tai này và để kịp thời ứng phó với các sự cố xảy ra, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đặc biệt quan tâm và đã cho phép thực hiện đề tài đột xuất, cấp thiết địa phương Khảo sát, đánh giá hiện trạng, nguyên nhân, độ rủi ro do sạt trượt đất đá ở khu vực thủy điện bậc thang ALin - Rào Trăng, tuyến đường 71 và các giải pháp phòng tránh nhằm đánh giá lại mức ổn định, độ an toàn của các công trình thuộc hệ thống thủy điện bậc thang trên sông ALin - Rào Trăng và những tác động bất thường của thời tiết một cách cụ thể, khoa học. Từ đó đưa ra các giải pháp phòng tránh, ngăn chặn rủi ro, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại gây ra, mang lại hiệu quả thiết thực cho đời sống của con người.

TS. Hồ Thắng – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, chủ tịch Hội đồng chủ trì Hội nghị.

Theo đó, đề tài vừa được Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị giao trực tiếp vào ngày 13/01/2022, TS. Nguyễn Thị Thủy làm chủ nhiệm và Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế là đơn vị chủ trì thực hiện trong 12 tháng (02/2020-01/2023) với kinh phí đề xuất là 1.175,1 triệu đồng.

Đề tài được thực hiện với mục tiêu xác định được hiện trạng, nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến hiện tượng sạt trượt đất khu vực sông ALin - Rào Trăng, tuyến đường 71 trước và sau trận lũ năm 2020; Khoanh định được các khu vực, các vùng có nguy cơ sạt trượt đất; xác định công trình, các hạng mục công trình có độ rủi ro cao, nằm trong vùng có nguy cơ cao; Đánh giá độ an toàn, kiểm định độ ổn định các sườn dốc mái dốc trong vùng có công trình và có độ rủi ro cao, những tác động bất thường của thời tiết (mưa lớn, mưa có cường độ lớn và kéo dài nhiều ngày...); xác định phạm vi, mức độ thiệt hại và tác động đến vận hành các công trình thủy điện trên hệ thống thủy điện bậc thang; từ đó có được các giải pháp cụ thể khả thi về chính sách, quy hoạch, về vận hành và sử dụng công trình… phục vụ trực tiếp cho công tác phòng tránh thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trong thời gian đến.

Tỉnh Thừa Thiên Huế nằm trong vùng có điều kiện địa chất, kiến tạo, địa mạo phân dị phức tạp và các điều kiện tự nhiên khác rất đa dạng; cùng với những hoạt động kinh tế - xã hội của con người đã làm thúc đẩy tai biến địa chất nói chung, tai biến sạt trượt đất đá nói riêng diễn ra ngày càng có xu hướng gia tăng, phức tạp, khó kiểm soát, đặc biệt là vào thời kỳ mưa bão đã gây ra những thiệt hại lớn.

Theo kết quả đánh giá của các đề tài liên quan đến vấn đề tai biến sạt trượt đất đá trước đây cho thấy,  Thừa Thiên Huế là khu vực có nguy cơ trượt đất đá cao, chiếm 31,89% diện tích tỉnh. Diện phân bố của nó chủ yếu ở phía Tây và Nam của tỉnh với các đặc trưng sườn dốc, lớp phủ thực vật là rừng hoặc trảng cây bụi, lượng mưa phong phú.

TS. Nguyễn Thị Thuỷ, Chủ nhiệm đề tài báo cáo thuyết minh tại Hội nghị.

Luận giải về việc đặt ra mục tiêu và những nội dung cần nghiên cứu của đề tài tại Hội nghị, TS. Nguyễn Thị Thuỷ, chủ nhiệm đề tài cho biết, trên khu vực nghiên cứu với diện tích 230,1 km2, các công trình thủy điện bậc thang trên sông nhánh ALin - Rào Trăng chủ yếu là thủy điện nhỏ, diện tích lưu vực không lớn, chủ yếu là lợi dụng thế năng dòng chảy do địa hình có độ dốc và mức độ phân cắt lớn ở khu vực đồi núi phía Tây và Tây Bắc của tỉnh Thừa Thiên Huế. Cấu trúc địa chất chủ yếu là các thành tạo magma, các trầm tích lục nguyên bị phong hóa nứt nẻ, bị xuyên cắt với các đứt gãy kiến tạo. Đây cũng là một trong những điều kiện thuận lợi về mặt địa hình - địa chất để phát sinh các hiện tượng dịch chuyển đất đá trên sườn dốc như sạt lở, trượt lở đất, lũ quét và lũ bùn đá... Với sự phát triển lâu dài trên hàng trăm năm, thế năng, động lực dịch chuyển trọng lực đất đá dần dần được cân bằng nên hiện tượng sạt trượt khó xảy ra nếu không có các yếu tố tự nhiên hoặc nhân tạo tác động.

Như đã biết về sự cố thiên tai rất nghiêm trọng tại Thuỷ điện Rào Trăng 3 (Phong Xuân, Phong Điền, Thừa Thiên Huế) do ảnh hưởng của bão lũ, mưa lớn gây ra thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Liên quan đến vấn này, ông Phạm Hữu Sy - Hội Địa chất công trình Việt Nam nhấn mạnh nguyên nhân chính gây trượt tại khu vực thủy điện Rào Trăng 3 là do mưa liên tục với cường độ quá lớn, gây nên trượt chảy chứ không phải là trượt thông thường như các khối trượt độc lập. Xuất phát từ hiện trạng này cho thấy vai trò rất quan trọng của lượng mưa, phân bố mưa trong mùa mưa lũ quyết định sự hình thành phát triển của hiện tượng sạt trượt đất khu vực ALin - Rào Trăng. Vì thế, đề tài sẽ định lượng hóa tác động của mưa đến sự suy giảm tính chất cơ lý cũng như sự hình thành dòng chảy tạm thời trên sườn dốc đến nguy cơ sạt trượt đất. Trong khi đó, cũng với sự phát triển kinh tế và khai thác lãnh thổ, con người mở rộng hoạt động vào các vùng đồi núi, các thung lũng dạng hẻm vực nên những thiệt hại về tính mạng, về tài sản rất lớn nếu sạt trượt xảy ra so với trước đây. Việc quy hoạch, bố trí xây dựng công trình, các khu dân cư; đặc biệt việc thiết kế công trình kể cả các công trình phòng chống sạt trượt đất vẫn theo các qui trình cũ nên nguy cơ công trình bị phá hỏng, mất ổn định là rất lớn.

Theo kết quả khảo sát ban đầu của Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Thừa Thiên Huế và Chi cục thủy lợi Thừa Thiên Huế, trong thời gian gần đây cho thấy một số các hạng mục công trình thuộc nhà máy thủy điện bậc thang trên sông ALin - Rào Trăng vẫn đang nằm trong vùng có nguy cơ sạt đất, trượt đất lũ quét rất lớn như tuyến đập, tuyến ống dẩn của thủy điện ALin bậc 1, khu nhà điều hành của ALin bậc 2... Tránh sự đe dọa sự an toàn của công trình và kéo theo những hệ lụy đáng tiếc, đề tài đặt ra bài toán cần phải nghiên cứu, đánh giá thực trạng cũng như có các giải pháp cụ thể, khoa học với cách tiếp cận mới trong điều kiện bất thường của thời tiết như hiện nay một cách sớm nhất có thể.

Hệ thống thuỷ điện bậc thang trên sông nhánh ALin - Rào Trăng.

Để đạt được mục tiêu của đề tài, nhóm nghiên cứu đã xây dựng 7 nội dung cụ thể: Thu thập tài liệu, tổng quan đến nội dung nghiên cứu đề tài; Nghiên cứu đánh giá chi tiết hiện trạng sạt trượt đất; Nghiên cứu, đánh giá yếu tố tĩnh, thuộc về mặt đệm và xác lập ảnh hưởng của chúng đến qui mô, phạm vi phân bố của hiện tượng sạt trượt đất: địa hình - địa mạo, cấu trúc địa chất - kiến tạo khu vực; hoạt động kinh tế công trình con người; Nghiên cứu, đánh giá các yếu tố động và xác lập ảnh hưởng đến qui mô, phạm vi phân bố và thời gian xảy ra sạt trượt đất: mưa (lượng mưa, phân bố mưa, cường độ mưa), thủy văn (dòng chảy mặt, dòng chảy ngầm và các yếu tố thủy thạch động lực dòng chảy); định lượng hóa tác động của chúng đến độ bền, sức kháng trượt của đất đá tạo nên sườn dốc; Phân vùng, cảnh báo nguy cơ sụt đất khu vực nghiên cứu; Đánh giá độ rủi ro do sạt trượt đất các hạng mục công trình, công trình  trên hệ thống thuỷ điện bậc thang A Lin, Rào Trăng và tuyến đường 71; Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phòng tránh sạt trượt đất phục vụ quy hoạch phát triển bền vững kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu.

Theo đơn đặt hàng của UBND tỉnh, các sản phẩm dự kiến bao gồm: Báo cáo hiện trạng, nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến hiện trạng sạt trượt đất khu vực sông ALin - Rào Trăng và tuyến đường 71 trước và sau trận lũ năm 2020; Báo cáo đánh giá độ an toàn, kiểm định độ ổn định và đề xuất các giải pháp cụ thể về chính sách, quy hoạch, về vận hành và sử dụng công trình phục vụ trực tiếp cho công tác phòng tránh thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trong thời gian tới; Bản đồ hiện trạng sạt trượt đất đá ở khu vực thuỷ điện bậc thang ALin - Rào Trăng và tuyến đường 71; Bộ bản đồ phân vùng nguy cơ, cảnh báo rủi ro sạt trượt đất đá thung lũng sông ALin - Rào Trăng, tuyến đường 71 với tỷ lệ 1/10000; Bản đồ định hướng các giải pháp phòng tránh nguy cơ sạt trượt đất đá khu vực thuỷ điện bậc thang ALin - Rào Trăng và tuyến đường 71.

Các sản phẩm được coi là một công cụ quan trọng trong công tác chỉ đạo, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai trên địa bàn nghiên cứu, góp phần hạn chế những thiệt hại về người, tài sản, các công trình cơ sở hạ tầng; và là một trong những cơ sở khoa học quan trọng, có ý nghĩa định hướng các cấp chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế, huyện Phong Điền trong công tác cảnh báo, dự báo sạt trượt đất; trong quy hoạch, bố trí các khu dân cư, các công trình cơ sở hạ tầng trong vùng theo hướng bền vững, ổn định và an toàn,…

Hiện trạng sạt trượt đất đá tại khu vực nghiên cứu.

Qua phần thuyết minh của chủ nhiệm đề tài, các uỷ viên Hội đồng đánh giá đề tài có tính khoa học và tính thực tiễn cao, cơ bản bám sát mục tiêu và đơn đặt hàng của UBND tỉnh. Do đó, đây là đề tài cấp thiết và cần nhanh chóng triển khai thực hiện để đáp ứng được nhu cầu của địa phương, đưa ra các giải pháp phục vụ phòng tránh, ngăn chặn rủi ro do sạt trượt đất đá tại khu vực thủy điện bậc thang ALin - Rào Trăng và tuyến đường 71. Tuy nhiên, đề tài cần chú trọng hơn đối với các yếu tố tác động đến dòng chảy, thống nhất các thuật ngữ sử dụng trong thuyết minh. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cần phân vùng nguy sơ sạt lở đất, đánh giá độ rủi ro do sạt trượt đất đá đối với các công trình thuỷ điện bậc thang. Về phương pháp nghiên cứu cần bổ sung việc sử dụng bản đồ GIS hay AHP,.. Qua đánh giá, đề tài đạt 88.8 điểm.

Phát biểu kết luận, chủ trì Hội nghị, TS. Hồ Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị ban chủ nhiệm đề tài tiếp thu những ý kiến góp ý của Hội đồng để hoàn thiện nội dung thuyết minh. Theo TS. Hồ Thắng, đề tài nên lồng ghép hay bổ sung thêm các nội dung để thực hiện đúng với mục tiêu và yêu cầu đặt ra,..Về phương pháp nghiên cứu cần phân tích, xem xét lại cho phù hợp; đồng thời cần có các bản đồ khuyến cáo các vùng có nguy cơ, góp phần đảm bảo an toàn cho các công trình, cho con người trước nguy cơ sạt trượt đất hiện hữu ở khu vực nghiên cứu.

Việc thực hiện đề tài sẽ thúc đẩy sự phát triển khoa học nghiên cứu về tai biến sạt trượt đất, góp phần đẩy mạnh phát triển công nghệ viễn thám – UAV và mô hình hóa trong nghiên cứu sạt trượt đất đá; góp phần hoàn thiện tổ hợp các phương pháp nghiên cứu tai biến địa chất nói chung và sạt trượt đất đá nói riêng.

 Hơn nữa, kết quả của đề tài sẽ góp phần phát triển hệ phương pháp luận như cách tiếp cận, sử dụng các công cụ hỗ trợ tiên tiến trong đánh giá hiện trạng, xác định nguyên nhân và phân vùng nguy cơ xảy ra sạt trượt đất trên địa bàn nghiên cứu. Góp phần làm phong phú các công trình nghiên cứu về tai biến sạt trượt đất nói chung ở nước ta và đối với khu vực có điều kiện tự nhiên đặc thù như ở khu vực ALin - Rào Trăng, tỉnh Thừa Thiên Huế.

Nhật Trinh
Các tin khác
Xem tin theo ngày  
Thống kê truy cập
Truy cập tổng 4.187.315
Truy cập hiện tại 2.340