Tìm kiếm tin tức
Thực trạng và một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin, thống kê khoa học và công nghệ
Ngày cập nhật 24/01/2018

Ngày 5/12/2017, tại Hà Nội, Cục Thông tin KH&CN Quốc gia đã tổ chức Hội nghị toàn quốc về hoạt động công tác thông tin, thống kê KH&CN, nhằm đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về thông tin, thống kê KH&CN đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, phát triển kinh tế-xã hội của đất nước.

Tại Hội nghị này, các Sở KH&CN đã báo cáo tình hình thực hiện công tác thông tin, thống kế KH&CN ở các địa phương, đồng thời thảo luận, đề xuất để đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn công tác này trong thời gian tới. Bản tin KH&CN xin giới thiệu tham luận của Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế tại Hội nghị này.

Từ thực trạng

Hoạt động thông tin KH&CN

Triển khai Nghị định số 11/2014/NĐ-CP ngày 18/2/2014 của Chính phủ về hoạt động thông tin KH&CN và Thông tư số 14/2014/TT-BKHCN ngày 11/6/2014 quy định về việc thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN; từ năm 2014, UBND tỉnh và Sở KH&CN đã kiện toàn cơ cấu tổ chức và quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN. Trong đó, xác định cơ quan đầu mối thông tin KH&CN của tỉnh Thừa Thiên Huế là Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN (Quyết định số 1949/QĐ-UBND ngày 01/10/2014 về việc chỉ định tổ chức thực hiện chức năng đầu mối thông tin KH&CN). Theo đó, hàng năm Trung tâm đã được giao thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng, kết quả đạt được như sau. 

Nhiệm vụ “Thông tin-Truyền thông KH&CN”: Hàng năm, Trung tâm đã tổ chức các hoạt động nhằm tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước về phát triển KH&CN; giới thiệu kết quả nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu KH&CN trong nước và thế giới; phản ánh tình hình hoạt động KH&CN của địa phương... thông qua các hình thức, như: Xuất bản, phát hành 12 số Bản tin KH&CN; Duy trì, phát triển trang thông tin điện tử của Sở: hàng năm cập nhật hơn 500 thông tin lên website; Xây dựng phim KH&CN phát trên đài truyền hình địa phương (9 phim/năm).

Nhiệm vụ “Thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN”: Trung tâm đã tiến hành thu thập các thông tin nhiệm vụ KH&CN đang tiến hành sử dụng ngân sách nhà nước, tiếp nhận, hướng dẫn để cấp giấy chứng nhận đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Các thông tin này được tổng hợp, báo cáo Cục Thông tin KH&CN Quốc gia theo quy định; đồng thời được cập nhật lên website của Sở KH&CN. Đặc biệt, trong năm 2017, Trung tâm đã tiến hành thu thập thông tin về ứng dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN giai đoạn 2012-2016.

Nhiệm vụ “Cung cấp thông tin phục vụ xác định, tuyển chọn các nhiệm vụ KH&CN và các nhiệm vụ khác”: Hàng năm, sau khi rà soát, tổng hợp danh mục các nhiệm vụ KH&CN do các cá nhân, tổ chức đề xuất, Sở KH&CN giao cho Trung tâm tiến hành tra cứu thông tin để xác định tính trùng lắp về mục tiêu, nội dung, sản phẩm của các nhiệm vụ. Theo đó, từ thông tin tra cứu, chọn lọc tại Cục Thông tin KH&CN Quốc gia (Mạng VINAREN) và một số nguồn khác, Trung tâm đã tổng hợp thông tin để cung cấp cho các Hội đồng KH&CN làm cơ sở trong việc xác định, tuyển chọn các nhiệm vụ KH&CN.

Việc đầu tư xây dựng nguồn lực thông tin KH&CN cũng đã được Sở KH&CN chú trọng đầu tư. Hiện nay, các cơ sở dữ liệu (CSDL) đang hoạt động gồm: Thư viện điện tử công nghệ nông thôn; CSDL các đối tượng sở hữu công nghiệp tỉnh Thừa Thiên Huế; CSDL về công bố chỉ tiêu chất lượng, quy chuẩn kỹ thuật sản phẩm, hàng hóa đã được thương mại hóa trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; CSDL các đối tượng sử dụng nguồn bức xạ, thiết bị bức xạ và các tổ chức sử dụng thiết bị bức xạ trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Các gói CSDL được cập nhật trên website của Sở để phục vụ cho các đối tượng tra cứu, tìm kiếm thông tin.

Ngoài ra, hàng năm, Trung tâm đã tổ chức xây dựng, phát triển, cập nhật, quản lý và lưu giữ hệ thống thông tin - tư liệu KH&CN, CSDL KH&CN để phục vụ việc tra cứu, cung cấp thông tin thông qua nhiệm vụ “Tổ chức và phát triển Thư viện KH&CN”.

Hoạt động thống kê KH&CN

Công tác triển khai chế độ báo cáo thống kê cơ sở và tổng hợp về KH&CN tại Thừa Thiên Huế được thực hiện đúng theo quy định (theo Thông tư 05/2010/TT-BKHCN ngày 02/7/2010). Theo đó, hàng năm, Trung tâm đã tiến hành rà soát các đơn vị thực hiện chế độ báo cáo thống kê cơ sở nhằm thu thập những thông tin về số lao động, số viên chức, trình độ của lực lượng lao động, viên chức, mức độ ứng dụng và kết quả hoạt động KH&CN.... đối với mỗi đơn vị. Qua đó, lập danh sách và tiến hành điều tra tổng hợp số liệu để gửi Cục Thông tin KH&CN Quốc gia theo đúng quy định. Trước mỗi đợt điều tra, Trung tâm đều gửi văn bản hướng dẫn, biểu mẫu cho các đơn vị thực hiện chế độ báo cáo thống kê cơ sở. Theo số liệu tổng hợp, hàng năm trên địa bàn có từ 55 đến 60 đơn vị thuộc diện báo cáo thống kê cơ sở về KH&CN.

Đặc biệt, tỉnh Thừa Thiên Huế là một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai điều tra Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh sau khi Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 54/2016/QĐ-TTg, ngày 19/12/2016 về việc Ban hành Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã. Theo đó, trong năm 2017, Sở KH&CN đã giao cho Trung tâm thực hiện nhiệm vụ “Điều tra, đánh giá hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh về KH&CN trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2011-2016”. Kết quả, Trung tâm đã tiến hành điều tra chỉ tiêu T1401: Số tổ chức KH&CN; điều tra, phân tích đánh giá chỉ tiêu T1405: Chỉ số đổi mới công nghệ, thiết bị và chỉ tiêu T1407: Chi cho nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ giai đoạn 2011-2016.

Song song với việc tổ chức hoạt động thống kê KH&CN ở địa phương, hàng năm Trung tâm còn phối hợp với Cục Thông tin KH&CN Quốc gia tổ chức các cuộc điều tra thống kê như điều tra hội nhập quốc tế về KH&CN; điều tra nhận thức công chúng về KH&CN; điều tra nghiên cứu và phát triển; điều tra tiềm lực KH&CN...

Từ các hoạt động trên, có thể thấy trong thời gian qua, hoạt động thông tin và thống kê KH&CN của Sở KH&CN tỉnh Thừa Thiên Huế đã đi vào hoạt động ổn định, kết quả của hoạt động đã góp phần nâng cao vai trò, vị thế của ngành KH&CN cũng như thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai hoạt động vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế, đó là:

- Tiềm lực và trình độ KH&CN: Trong thời gian qua, tuy đã được lãnh đạo Sở KH&CN quan tâm đầu tư, hỗ trợ về kinh phí, cơ sở vật chất, song so với yêu cầu nhiệm vụ đặt ra cho hoạt động thông tin và thống kê KH&CN trong giai đoạn hiện nay thì mức đầu tư này còn hạn chế, khó để đơn vị triển khai và phát triển để kết quả hoạt động thật sự có hiệu quả, chất lượng.

+ Chất lượng đội ngũ chưa đáp ứng yêu cầu công việc; ít được đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ: trung bình mỗi năm có 06 lượt viên chức được cử đi tập huấn, bồi dưỡng và tham gia hội nghị, hội thảo; chất lượng, hiệu quả của các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ chưa cao, nhiều nội dung không sát thực tế triển khai hoạt động ở địa phương...

+ Trang thiết bị, cơ sở vật chất, con người... hạn chế nên không triển khai được các hoạt động liên quan đến dịch vụ thông tin, thống kê KH&CN.

- Mạng lưới thông tin và thống kê KH&CN chưa được xây dựng: hiện nay ở các địa phương, các sở ban ngành tuy có bộ phận chuyên trách về lĩnh vực KH&CN nhưng chủ yếu là để “nghiên cứu, đề xuất” làm đề tài, dự án KH&CN còn các công tác khác, đặc biệt là công tác thông tin và thống kê thì hầu như ít được quan tâm.

- Cơ chế tài chính thay đổi, điều chỉnh liên tục; việc hướng dẫn của Bộ, địa phương chưa rõ ràng, thống nhất nên gây khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch, các định mức tài chính...

- Thông tư số 14/2014/TT-BKHCN của Bộ KH&CN về việc thu thập, đăng ký, lưu giữ và công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN: chưa có chế tài để xử lý các đơn vị chủ trì không thực hiện việc đăng ký, cung cấp thông tin ứng dụng kết quả thực hiện nhiệm vụ KH&CN; việc công bố thông tin kết quả hoàn thành nhiệm vụ KH&CN chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội (quy định chỉ công bố đầu mục, tóm tắt...);

- Sự quan tâm, hỗ trợ của Cục Thông tin KH&CN Quốc gia đối với các địa phương còn hạn chế: về chia sẻ, kết nối thông tin KH&CN, công tác đào tạo, tập huấn, về các đề tài, dự án...

- Công tác thống kê được Bộ KH&CN chỉ đạo triển khai từ 2011. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng để triển khai công tác này tại các địa phương còn thiếu và yếu. Hầu hết các đơn vị thực hiện công tác thống kê chưa nhận thức được đây là nhiệm vụ quan trọng đối với ngành KHCN nói riêng và sự phát triển kinh tế-xã hội nói chung, chỉ xem đây là nhiệm vụ của Sở KH&CN, vì vậy chưa quan tâm giao nhiệm vụ cụ thể cho một cá nhân chịu trách nhiệm; Nhiều hoạt động KH&CN ở cấp ngành, cấp cơ sở chưa được quan tâm tổ chức thống kê và đánh giá theo một hệ thống tiêu chí thống nhất để hợp thành hệ thống dữ liệu thống kê về KH&CN đồng bộ trong toàn tỉnh.

- Mặc dù Chính phủ đã Ban hành Hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã, tuy nhiên đến nay Bộ KH&CN vẫn chưa hướng dẫn, tập huấn hay ban hành các văn bản liên quan để các địa phương áp dụng, triển khai; chất lượng các lớp tập huấn không cao, “bài giảng” không sát thực tế triển khai ở các địa phương; một số vấn đề hướng dẫn, trả lời không rõ ràng, cụ thể, mang tính chung chung nên “mạnh ai nấy làm”.

Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin, thống kê KH&CN

Để nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin, thống kê KH&CN trong thời gian tới, trước mắt là giai đoạn 2018-2020, Trung tâm cần tập trung phát huy nội lực, đồng thời tranh thủ sự hỗ trợ giúp đỡ từ bên ngoài để xây dựng và phát triển tiềm lực Trung tâm, hoàn thành nhiệm vụ, kế hoạch đặt ra; Đẩy mạnh việc cung cấp thông tin KH&CN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh với thông tin mới, phù hợp và chính xác; tăng cường quản lý đạt chất lượng tất cả các hoạt động thông tin, thống kê KH&CN qua việc thực hiện hiệu quả, chất lượng các nhiệm vụ thường xuyên theo chức năng... Để thực hiện các mục tiêu này, Trung tâm cần thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp sau.

- Nâng cao nhận thức về công tác thông tin, thống kê KH&CN: Tổ chức tuyên truyền, phổ biến kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, pháp luật KH&CN đến cán bộ và nhân dân trong tỉnh. Nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của công tác thông tin, thống kê KH&CN đối với chính quyền các cấp, các ngành; Tăng cường sự phối hợp giữa các ngành trong việc triển khai hoạt động thông tin, thống kê KH&CN; triển khai thực hiện công tác báo cáo thống kê cơ sở và tổng hợp về KH&CN.

- Tăng cường công tác quản lý hoạt động thông tin, thống kê KH&CN: Tiếp tục hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy của Trung tâm để đảm bảo đủ năng lực quản lý và triển khai toàn diện hoạt động thông tin, thống kê KH&CN; Xây dựng mạng lưới thông tin KH&CN trên địa bàn, trong đó tập trung xây dựng Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN thành một Trung tâm mạnh và hiện đại làm nòng cốt cho hoạt động thông tin, thống kê KH&CN của tỉnh và vùng;

- Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến thành tựu tri thức KH&CN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội (nông thôn mới, vùng sâu, vùng xa); Xây dựng nguồn lực thông tin KH&CN phục vụ xây dựng nông thôn mới; Thu thập, xây dựng CSDL KH&CN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh, đảm bảo cung cấp cho các cấp, các ngành cũng như mọi cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn tỉnh.

- Tổ chức các hoạt động thư viện, hội nghị, hội thảo, triển lãm, hội chợ về KH&CN, chợ công nghệ và thiết bị.

- Xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch hoạt động thông tin KH&CN; hướng dẫn, đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ về hoạt động thông tin KH&CN; Tăng cường nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ phục vụ hoạt động thông tin KH&CN.

Để thực hiện được các nhiệm vụ, giải pháp này, ngoài sự quan tâm lãnh đạo, đầu tư kinh phí của Sở KH&CN, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế thì Bộ KH&CN cần hoàn thiện và thống nhất hệ thống văn bản trong hoạt động thông tin, thống kê KH&CN; Cục Thông tin KH&CN Quốc gia có chương trình hợp tác với các Trung tâm Thông tin KH&CN ở các địa phương để xây dựng các CSDL về thông tin KH&CN phục vụ phát triển kinh tế-xã hội tại các địa phương, vùng; tạo cơ sở pháp lý để giữa các Trung tâm chia sẻ, nhân rộng các mô hình cung cấp thông tin hiệu quả giữa các tỉnh trong vùng với nhau; Tạo cơ sở pháp lý để các địa phương tiếp nhận CSDL quốc gia về KH&CN tập huấn, hướng dẫn việc khai thác và sử dụng CSDL quốc gia này; Mở lớp tập huấn về xây dựng và triển khai các dịch vụ thông tin KH&CN góp phần phục vụ phát triển kinh tế-xã hội; Thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm chia sẻ về những mô hình, dịch vụ cung cấp thông tin KH&CN hiệu quả tại địa phương để hướng đến việc nhân rộng mô hình trong vùng; chia sẻ kinh nghiệm công bố thông tin về nhiệm vụ KH&CN...; Tăng cường xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng và nhân lực phục vụ công tác thông tin và thống kê KH&CN.

Đức Thịnh
Các tin khác
Xem tin theo ngày  
Thống kê truy cập
Truy câp tổng 9.488.071
Truy câp hiện tại 813