Tìm kiếm tin tức

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh phổ thông trong bối cảnh hội nhập
Ngày cập nhật 03/07/2022

Nghiên cứu để đưa giáo dục giá trị văn hoá Huế vào các trường phổ thông ở tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung và Thành phố Huế nói riêng là vấn đề đang còn hết sức mới mẻ và cấp thiết, cần phải được quan tâm, coi như là một trong những giải pháp căn cơ để gìn giữ và bảo tồn văn hoá Huế, góp phần xây dựng và phát triển thành phố Huế trở thành thành phố di sản văn hoá đặc trưng của ASEAN nói chung và của Việt Nam nói riêng.

Chủ trì Hội thảo

Ngày 02/7/2022, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trường Đại học Sư phạm – Đại học Huế tổ chức Hội thảo khoa học “Giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh phổ thông trong bối cảnh hội nhập”. Hội thảo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của đề tài NCKH cấp tỉnh “Nghiên cứu giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh phổ thông tỉnh Thừa Thiên Huế” do Trường Đại học Sư phạm Huế chủ trì, PGS.TS. Trần Văn Hiếu làm chủ nhiệm. Mục đích của hội thảo nhằm lắng nghe các ý kiến trao đổi, thảo luận về các giá trị văn hoá Huế cho học sinh; các phương thức, con đường giáo dục văn hoá Huế cho học sinh; và bộ phiếu khảo sát thực trạng giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh phổ thông tỉnh Thừa Thiên Huế.

TS. Hồ Thắng – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thừa Thiên Huế phát biểu tại Hội thảo

Đến dự và phát biểu tại Hội thảo, TS. Hồ Thắng – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, hàm lượng các công trình nghiên cứu cấp tỉnh về lĩnh vực Khoa học Xã hội và Nhân văn (KHXH&NV) còn ít được quan tâm. Từ việc nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, việc đưa văn hoá Huế vào giáo dục là đúng với chủ trương của tỉnh. Qua đó, đánh giá cao sự nỗ lực của nhóm nghiên cứu sau 08 tháng đã tổ chức được Hội thảo với các bài tham luận trong tài liệu rất đầy đủ. Mong muốn tại Hội thảo lần này, các nhà khoa học sẽ bàn luận thêm về phương pháp giáo dục, nên xây dựng và đưa những giá trị văn hoá Huế nào để giáo dục cho học sinh. Sản phẩm của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo để cho các giáo viên, học sinh triển khai trong quá trình giáo dục ở nhà trường. Đề nghị Ban chủ nhiệm đề tài tiếp thu các ý kiến tại Hội thảo để đưa vào trong quá trình thực hiện đề tài nhằm đạt kết quả cao và được áp dụng trong thực tiễn.

Hệ thống giá trị đặc trưng của văn hoá Huế

Trình bày tham luận tại Hội thảo, TS. Nguyễn Phước Cát Tường – Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Thành viên thực hiện đề tài nhấn mạnh, nói đến giá trị văn hóa Huế là nói đến những giá trị tốt đẹp tiêu biểu cho văn hóa Huế, được chắt lọc, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, những giá trị tương đối ổn định, tạo nên bản sắc cho Huế, định hướng, điều chỉnh các hoạt động của cư dân nơi đây hướng đến chân – thiện – mỹ. Huế là vùng văn hoá mang trong mình những giá trị văn hoá bản sắc độc đáo, “có một không hai”, biểu trưng cho trí tuệ và tâm hồn Việt Nam, mang tầm quốc gia nên việc bảo vệ, duy trì và phát triển các giá trị văn hoá Huế làm điểm tựa để sáng tạo các giá trị văn hóa mới và là cơ sở để giao lưu văn hóa quốc tế càng đặc biệt được chú trọng.

TS. Nguyễn Phước Cát Tường – Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Thành viên thực hiện đề tài trình bày tham luận tại Hội thảo

Từ trước đến nay, Huế cũng chủ trương đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục và phát huy giá trị đạo đức, lối sống và phong tục, tập quán Huế đặc sắc bằng nhiều hình thức nhằm đạt được hiệu quả thiết thực, đồng bộ trên các phương tiện thông tin đại chúng, các kênh truyền thông báo chí và các trang mạng xã hội. Tuy nhiên, việc đưa giá trị văn hóa Huế vào trường học như là một hoạt động giáo dục có mục tiêu, nội dung, chương trình, kế hoạch cụ thể, dựa trên những thiết kế và mô hình vừa đảm bảo nguyên tắc lý luận, thực tiễn, khoa học và sư phạm vẫn chưa được tiến hành.

TS. Nguyễn Phước Cát Tường cho biết, để có thể đưa giá trị văn hóa vào trường học, nhiệm vụ quan trọng cần phải thực hiện trước tiên là phải xác định được các giá trị văn hóa đặc trưng của văn hóa Huế. Hai là, phải lựa chọn những giá trị văn hoá Huế để giáo dục cho học sinh từ bậc tiểu học đến bậc trung học trên cơ sở hiểu biết đầy đủ về nội dung, vai trò, ý nghĩa của các giá trị văn hóa trong việc phát huy và giữ gìn bản sắc Huế, cũng như sự tương thích của các giá trị ấy với sự phát triển tâm lý, nhân cách của học sinh theo từng lứa tuổi khác nhau.

Theo TS. Nguyễn Phước Cát Tường, nghiên cứu về văn hóa Huế, nhiều học giả đã thống nhất quan điểm khi khẳng định văn hóa Huế được tạo nên bởi sự đặc sắc về tinh thần, đa dạng về loại hình, phong phú và độc đáo về nội dung, được thể hiện rất phong phú từ nhà vườn đến kiến trúc thành quách, cung điện, lăng tẩm, đình miếu, từ món ăn dân dã đến món ăn quý tộc, từ trang phục bình dân đến phẩm phục vua quan, từ các điệu hò lao động đến ca lý và ca Huế thính phòng; từ tuồng dân gian đến tuồng cung đình, từ văn chương bình dân đến văn chương bác học, từ trang trí nề mộc dân gian đến trang trí, điêu khắc cung đình và hội họa hiện đại; từ tín ngưỡng dân gian đến các tôn giáo Phật giáo, Công giáo... Vì thế, để có thể chặt lọc được thành tố văn hóa đặc sắc tinh hoa nhất giữa vô vàn giá trị văn hóa Huế để đưa vào giáo dục trong nhà trường là một thách thức khá lớn.

“Để thực hiện nhiệm vụ này, chúng tôi đã tham khảo ý kiến của 05 chuyên gia về văn hóa Huế và hai nhà giáo dục theo phương pháp phỏng vấn viết. Các chuyên gia gởi trả câu trả lời theo email chậm nhất 3 tuần sau khi nhận câu hỏi phỏng vấn. Dựa trên đề xuất của các chuyên gia văn hóa Huế và nhà giáo dục có nhiều kinh nghiệm và trải nghiệm về văn hóa Huế và giáo dục thể hệ trẻ, chúng tôi đã phân tích và tổng hợp các kiến thức và thông tin được biên soạn từ ba tập Dư địa chí Huế do UBND tỉnh Thừa Thiên Huế chủ trương biên soạn và xuất bản cùng hai giáo trình Đại học Tồng quan Văn hóa Huế của tác giả Trương Minh Trai để xác định 7 thành tố giá trị văn hóa Huế: Tính cách Huế; Kiến trúc Huế; Nghệ thuật diễn xướng; Trang phục; Nghệ thuật tạo hình; Ẩm thực và Lễ hội Huế; dựa trên 5 tiêu chí quan trọng: Tính giá trị; Tính bản sắc; Tính phát triển bền vững; Tính định hướng; và Tính thực tiễn”, TS. Nguyễn Phước Cát Tường cho biết thêm.

Những con đường – phương thức giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh

Trình bày tham luận tại Hội thảo, PGS.TS Trần Văn Hiếu – Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Chủ nhiệm đề tài cho biết, theo quy định của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hoạt động dạy học, hoạt động giáo dục nói chung được thực hiện theo hướng mở; các nhà trường có vai trò cơ bản trong việc phát triển chương trình và tổ chức thực hiện chương trình cho phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương, từng nhà trường. Hoạt động giáo dục nói chung và giáo dục giá trị văn hoá Huế nói riêng có thể thực hiện thông qua 3 phương thức/con đường cơ bản: 1. Tích hợp nội dung giáo dục giá trị văn hoá Huế vào các môn học; 2. Tổ chức hoạt động trải nghiệm và 3. Thông qua dạy học các nội dung giáo dục địa phương.

PGS.TS Trần Văn Hiếu – Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, Chủ nhiệm đề tài trình bày tham luận tại Hội thảo

Nói về phương thức tích hợp nội dung giáo dục giá trị văn hoá Huế vào các môn học, PGS.TS. Trần Văn Hiếu nhận định, dạy học tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những con người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại. Thực tiễn giáo dục ở nhiều nước cũng đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn so với việc các môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng rẽ. Do đó, việc tích hợp các nội dung giáo dục giá trị văn hoá Huế vào các môn học không phá vỡ hay thay đổi cấu trúc của chương trình, của môn học hay bài học đã được quy định mà chỉ làm cho nội dung của các môn học đó chứa đựng hay chuyển tải được các giá trị văn hoá Huế đến với học sinh. Các môn học có thể tích hợp giáo dục giá trị văn hoá Huế ở trường phổ thông trong Chương trình 2018 gồm: môn Tiếng Việt, môn Tự nhiên & Xã hội, môn Lịch sử và Địa lý, môn Nghệ thuật (Âm nhạc và Mỹ thuật) ở trường Tiểu học; Môn Ngữ văn, môn Giáo dục công dân, môn Lịch sử và Địa lý, môn Nghệ thuật (Âm nhạc và Mỹ thuật) ở trường THCS; và môn Ngữ văn, môn Lịch sử, môn Âm nhạc, môn Mỹ thuật, môn GD Kinh tế và Pháp luật ở trường THPT.

Về phương thức giáo dục giá trị văn hoá Huế thông qua hoạt động trải nghiệm, PGS.TS. Trần Văn Hiếu cho rằng, nội dung giáo dục văn hoá Huế rất đa dạng, vì vậy sự phối hợp nhịp nhàng giữa các hoạt động thường xuyên và hoạt động định kì để giúp mọi học sinh hình thành và phát triển các phẩm chất, năng lực cũng như đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của học sinh phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi. Hoạt động trải nghiệm cần được tổ chức thường xuyên, liên tục với các nhiệm vụ chủ yếu mang tính cá nhân, nhóm nhỏ. Ngoài ra, để tạo cơ hội cho học sinh được giao lưu, chia sẻ, hợp tác và tăng cường sự tham gia thì cần phải tổ chức các hoạt động có tính chất định kì với quy mô lớn hơn như hoạt động ở quy mô lớp, khối, trường. Hoạt động thường xuyên và hoạt động định kì cần đươc thiết kế và tổ chức đan xen, phối hơp nhịp nhàng để tránh sự nhàm chán và chồng chéo lẫn nhau.

Toàn cảnh Hội thảo

Với phương thức Thông qua dạy học các nội dung giáo dục địa phương, theo quy định của Chương trình GDPT 2018 là những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hoá, lịch sử, địa lí, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp,... của địa phương bổ sung cho nội dung giáo dục bắt buộc chung thống nhất trong cả nước, nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết về nơi sinh sống, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương, ý thức tìm hiểu và vận dụng những điều đã học để góp phần giải quyết những vấn đề của quê hương.

Đối với các nhà trường phổ thông ở Thừa Thiên Huế, nội dung giáo dục địa phương cần chú trọng đến các nội dung giáo dục về giá trị văn hoá Huế. Đối với các trường Tiểu học, theo quy định thì các nội dung này được tích hợp vào các nội dung của hoạt động trải nghiệm. Đối với các trường THCS và THPT, cần xây dựng các chuyên đề về văn hoá Huế một cách phù hợp với quy định của Chương trình về thời lượng, hàm lượng nội dung trong mối quan hệ với các nội dung khác (do Sở GD&ĐT xây dựng và UBND tỉnh quyết định).

“Nội dung và các con đường thực hiện việc giáo dục giá trị văn hoá Huế cho học sinh phổ thông rất đa dạng và có tính mở. Các nhà trường, tuỳ vào điều kiện cụ thể của trường và của địa phương mà có thể chủ động trong việc thiết kế, tổ chức hoạt động giáo dục theo những phương thức gợi mở trên sao cho phù hợp và có hiệu quả. Phương hướng chung là cần phải thực hiện phối hợp 3 con đường/phương thức nói trên theo hướng đa dạng hoá và sáng tạo”, PGS.TS Trần Văn Hiếu – Chủ nhiệm đề tài nhấn mạnh.

Trong bài tham luận “Giải pháp nâng cao chất lượng tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học”, ThS. Dương Tuấn Anh – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt cho rằng, giáo dục Thừa Thiên Huế luôn tạo được dấu ấn riêng trong hành trình phát triển, nhất là trước bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa. Trong những năm gần đây, với việc đề xuất chiến lược thúc đẩy văn hoá Huế trong giáo dục, các hoạt động giáo dục trong nhà trường phổ thông đã có những biến chuyển tích cực. Nét Huế, các giá trị văn hoá Huế được lồng ghép vào nhiều chương trình hành động, vào từng bài học cụ thể, khơi dậy ở học sinh tình yêu quê hương, niềm tự hào và ước mong được trải nghiệm, khám phá cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, làng nghề, ẩm thực, trò chơi dân gian,…

ThS. Dương Tuấn Anh – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt trình bày tham luận “Giải pháp nâng cao chất lượng tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học”

ThS. Dương Tuấn Anh nhận định, tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong dạy học môn Tiếng Việt ở trường tiểu học có thể xem là một đề xuất tham khảo để từ đó vẻ đẹp Huế, dấu ấn Huế được lan toả mạnh mẽ hơn trong các môn học khác, hoạt động giáo dục khác. Chúng tôi cũng cho rằng, các hoạt động tích hợp sẽ góp phần tích cực trong việc gia tăng các cơ hội tiếp xúc trực tiếp với những di sản ngôn ngữ Huế, ẩm thực, làng nghề, nghệ thuật, kiến trúc cung đình Huế… cho học sinh tiểu học. Là cấp học có tính nền tảng của giáo dục phổ thông, các giải pháp này càng trở nên có ý nghĩa hơn vì sẽ tạo nên những tác động tích cực cho cả một hành trình dài. Nói cách khác, khi hạt giống về tình yêu, niềm tự hào, ý thức trách nhiệm với quê hương được gieo trồng, nuôi dưỡng từ những năm tháng đầu đời, chúng ta sẽ cảm nhận rõ giá trị của phẩm chất, tâm hồn qua từng chặng đường học sinh khôn lớn, trưởng thành.

 

Hoạt động Nói và nghe, SGK Tiếng Việt 2, bộ sách Cánh Diều

Để đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong dạy học môn Tiếng Việt, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt đề xuất 4 giải pháp, cụ thể: Xây dựng nguồn học liệu về văn hoá Huế và tổ chức thành các chủ đề đọc, khám phá, trải nghiệm; Tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong các hoạt động rèn kĩ năng đọc, viết, nói và nghe của môn Tiếng Việt; Tổ chức các chương trình, hội thi về văn hoá Huế gắn với các dấu mốc lịch sử hoặc sự kiện quan trọng; Lan toả, quảng bá văn hoá Huế đến bạn bè quốc tế qua các sáng tác văn học hoặc văn bản thông tin từ điểm nhìn của học sinh tiểu học. “Chúng tôi có niềm tin vững chắc rằng với những gợi dẫn này, các hoạt động dạy học môn học sẽ trở nên gần gũi hơn với học sinh, sẽ thắp lên trong nhà trường những hạt mầm yêu thương quê hương, trân trọng giá trị của văn hoá Huế qua từng hành trình lịch sử, qua từng nét vẽ thiên nhiên, con người,…”, ThS. Dương Tuấn Anh chia sẻ.

Đặt vấn đề nghiên cứu tích hợp giáo dục văn hoá Huế trong dạy học các môn học, CN. Trần Văn Nhật – cựu sinh viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế cho rằng, với hệ thống chủ điểm gần gũi, biểu đạt qua các ngữ liệu văn học - thông tin sinh động và hệ thống bài tập hấp dẫn, có tính “tạo sức”, bộ sách Cánh Diều có khả năng giúp chuyển tải những thông điệp về giá trị văn hoá Huế, tình yêu quê hương, con người Thừa Thiên Huế đến học sinh ngay từ những năm tháng đầu tiên bước chân vào trường Tiểu học.

CN. Trần Văn Nhật – cựu sinh viên Khoa Giáo dục Tiểu học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế trình bày tại Hội thảo

Theo CN. Trần Văn Nhật, ý thức về cội nguồn và bản sắc dân tộc cần được hình thành từ rất sớm, như cách chúng ta gieo một hạt mầm yêu thương để mỗi ngày, tình yêu quê hương, đất nước ở học sinh càng lớn dần lên, với những dáng vóc riêng. Chúng tôi luôn nhận thức sâu sắc nhiệm vụ của giáo viên tiểu học trong việc khơi dậy ở học sinh niềm tự hào về vẻ đẹp thân thương, bình dị của làng quê, phố xá, về những làn điệu dân ca ngọt ngào qua dòng chảy thời gian, về những bàn tay tài hoa đã tạo nên biết bao sản phẩm nghề đặc biệt. Đặc biệt, ý thức về cội nguồn, bản sắc và giá trị văn hoá Huế còn được hình thành qua việc nhận hiểu tính cách Huế, ngôn ngữ Huế và cách ứng xử với nhau, với thế giới xung quanh mang màu sắc Huế.

Trong bài tham luận “Tích hợp giáo dục văn hoá Huế cho học sinh tiểu học qua hoạt động trải nghiệm tìm hiểu nét đẹp dân gian Huế” của tác giả Đào Thị Hường – Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phú Hải (huyện Phú Vang) thì tích hợp giáo dục văn hoá địa phương trong các hoạt động giáo dục luôn là định hướng chiến lược của các trường tiểu học ở Thừa Thiên Huế. Đổi mới chương trình, sách giáo khoa một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của mục tiêu giáo dục văn hoá địa phương thông qua các môn học, đặc biệt là qua các hoạt động trải nghiệm sinh động, hấp dẫn. Thừa Thiên Huế với thiên nhiên thơ mộng, lăng tẩm đền đài cổ kính và bề dày văn hoá là điều kiện thuận lợi để thiết kế và tổ chức các hoạt động trải nghiệm giúp học sinh khám phá vẻ đẹp cảnh quan, môi trường cũng như các giá trị văn hoá biểu hiện trên dấu tích của thơ ca, trò chơi dân gian hay tổ hợp phong phú sản phẩm làng nghề truyền thống.

Tham luận nêu rõ, trong nhiều giải pháp tích hợp giáo dục văn hoá địa phương, tổ chức hoạt động trải nghiệm tìm hiểu nét đẹp dân gian xứ Huế luôn tạo được niềm hứng khởi đối với học sinh, giúp các em tiếp nhận giá trị văn hoá quê hương một cách nhẹ nhàng, hiệu quả. Từ kinh nghiệm thiết kế và tổ chức các hoạt động trải nghiệm tích hợp giáo dục văn hoá địa phương, tác giả giới thiệu một số hình thức trải nghiệm dễ áp dụng, phù hợp với trẻ độ tuổi 7 – 12, cụ thể: Trải nghiệm trực tiếp qua hình thức tham quan, dã ngoại; Hội thi/cuộc thi tìm hiểu nét đẹp dân gian xứ Huế; Hội thi/cuộc thi thuyết trình, đọc diễn cảm, kể chuyện “Huế xưa”; Hội thi/cuộc thi vẽ tranh hoặc viết sáng tạo về vẻ đẹp Huế; Lễ hội/Hội chợ dân gian xứ Huế.

Các nhà khoa học, giáo viên các trường Tiểu học, THPT tham dự tại Hội thảo

Với những tham luận, ý kiến trao đổi, chia sẻ tại Hội thảo, có thể khẳng định rằng, việc đưa giáo dục giá trị văn hoá Huế vào giáo dục và giảng dạy cho học sinh các trường phổ thông tỉnh Thừa Thiên Huế là một vấn đề cấp bách, có ý nghĩa thiết thực, vừa có cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần thực hiện thành công đổi mới giáo dục ở các trường phổ thông, vừa góp phần quan trọng để bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá Huế, xây dựng và phát triển Thừa Thiên Huế trở thành Thành phố Di sản, Thành phố Festival của Việt Nam. Đề tài được triển khai thành công sẽ là cơ sở khoa học cho việc đưa giáo dục giá trị văn hoá Huế vào giảng dạy và giáo dục cho học sinh các trường Tiểu học, THCS và THPT trên điạ bàn tỉnh Thừa Thiên Huế (bằng nhiều phương thức: tích hợp, lồng ghép, xây dựng chuyên đề học tập, xây dựng các môn học giáo dục đại phương, hoat động trải nghiệm hay hướng nghiệp…), giúp cho các cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục cấp tỉnh/huyện ở Thừa Thiên Huế có cơ sở để xây dựng và ban hành các nội dung, chương trình giáo dục giá trị văn hoá Huế trong các trường phổ thông, từ đó tạo tiền đề cho việc nghiên cứu chuyên sâu về giáo dục hay dạy học các nội dung về văn hoá Huế trong các môn học hay các hoạt động giáo dục ở các nhà trường phổ thông tỉnh Thừa Thiên Huế.

Duy Tín
Các tin khác
Xem tin theo ngày  
Thống kê truy cập
Truy cập tổng 4.469.411
Truy cập hiện tại 4.243