Tìm kiếm tin tức

Chung nhan Tin Nhiem Mang

Ứng dụng Hồ sơ khoa học cấp cơ sở Mặt nạ Tuồng Huế vào chế tác mặt nạ Tuồng phục vụ Festival Huế
Ngày cập nhật 14/04/2022

Đó là tên đề tài cấp cơ sở do Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế chủ trì thực hiện và TS. Nguyễn Phước Hải Trung làm chủ nhiệm vừa được Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị nghiệm thu vào ngày 13/4/2022. Mục tiêu của đề tài là có được hệ thống 52 mặt nạ tuồng tiêu biểu phục vụ trong Festival Huế, tuyên truyền, quảng bá, nâng cao giá trị của nghệ thuật Tuồng Huế.

TS Hồ Thắng - Chủ tịch Hội đồng phát biểu tại Hội nghị

Tuồng là một thể loại sân khấu kịch hát truyền thống Việt Nam có lịch sử lâu đời, đặc biệt là trong thời các chúa Nguyễn và vương triều Nhà Nguyễn (thế kỷ XVII-XIX), Tuồng được xem là “quốc kịch” của cả nước, loại hình này đã chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân, là niềm tự hào của văn hoá dân tộc.

Trong nghệ thuật hát Tuồng, chiếc mặt nạ là đạo cụ sân khấu quan trọng bậc nhất, là điểm nhấn tạo nên phần hồn và chất, truyền tải một vẻ đẹp độc đáo của bộ môn nghệ thuật sân khấu truyền thống này.

Riêng về thiết chế mặt nạ, một số địa phương trong nước đã có làm sản phẩm mặt nạ bằng một số vật liệu khác nhau với các loại kích cỡ khác nhau. Tuy nhiên, mặt nạ Tuồng Huế với hình thức đeo để trình diễn thì đây sẽ là sản phẩm ứng dụng đầu tiên. Với công trình này, nhóm tác giả mong muốn có được sản phẩm trực quan sinh động dễ đi vào tâm trí của khán giả góp phần tôn vinh nghệ thuật của nước nhà và là cách thiết thực nhất để bảo tồn, gìn giữ phát huy tài sản văn hoá của dân tộc.

“Ứng dụng Hồ sơ khoa học cấp cơ sở Mặt nạ Tuồng Huế vào chế tác mặt nạ Tuồng phục vụ Festival Huế được thực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu cấp bách của kỳ Festival Huế đã cận kề. Mặt khác, đây cũng là chiến lược chúng tôi thực hiện trong việc xây dựng không gian trưng bày và trình diễn  nghệ thuật kẻ mặt nạ Tuồng Huế - hình thức quảng bá sinh động nhất để người dân Huế nói riêng và du khách nói chung thêm hiểu và trân quý nghệ thuật Tuồng”, chủ nhiệm đề tài cho biết.

Đại diện đơn vị chủ trì báo cáo kết quả của đề tài

Việc chọn lọc mặt nạ tiêu biểu (52 cái trong tổng số 152 mặt nạ trong hồ sơ “Mặt nạ Tuồng Huế”) là bước đầu tiên trước khi tiến hành kẻ mặt nạ Tuồng. Trong đề tài “Mặt nạ Tuồng Huế” mà các nhà nghiên cứu đã thực hiện ở Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, cơ bản đã thể hiện lại toàn bộ các nhân vật mà các nghệ nhân Tuồng đã từng thủ vai còn nhớ lại để thực hiện công tác lưu trữ hồ sơ tránh trường hợp sau này, khi lớp nghệ nhân không còn nữa thì các mặt nạ ngày càng biến tướng, thậm chí sẽ biến mất do các vai diễn đó không có cơ hội để thể hiện. Tuy nhiên, làm thế nào để chọn những mặt nạ tiêu biểu nhất cho chế tác phục vụ quảng diễn thì cần phải có sự chọn lọc kỹ lưỡng mặt nạ trình diễn đảm bảo sự đa dạng, tiêu biểu, và đặc sắc.

Sau 5 tháng triển khai, đề tài đã hoàn thành 50 mặt nạ nhỏ có kích thước 30cm x 20cm dùng để đeo khi biểu diễn và 2 mặt nạ lớn có kích thước 2m x 1.5m dùng để trưng bày và làm cảnh trí khi biểu diễn các trích đoạn ở sân khấu ngoài trời. Những sản phẩm mặt nạ được đánh giá có sự đa dạng về thể loại nhân vật, đảm bảo cân đối về giới tính và độ tuổi nhân vật giúp sự truyền tải thông điệp tôn vinh nghệ thuật Tuồng đạt được hiệu quả tốt nhất. Trong quá trình thực hiện, đơn vị chủ trì đã lựa chọn nghệ nhân chế tác có thâm niên với tay nghề, kinh nghiệm cao, có sự am hiểu về ý nghĩa đặc trưng của họa tiết hoa văn từng mặt nạ giúp sản phẩm có tính chính xác với độ thẩm mỹ sâu sắc.

Sản phẩm mặt nạ Tuồng Huế

Phát biểu kết luận Hội nghị, TS. Hồ Thắng - Giám đốc Sở KH&CN, Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao các sản phẩm mặt nạ Tuồng đã đáp ứng được các yêu cầu đề ra; đồng thời đề nghị đơn vị chủ trì tiếp thu toàn diện các ý kiến đóng góp từ phía Hội đồng khoa học để chỉnh sửa các nội dung trong thuyết minh đề tài. Cụ thể, đơn vị chủ trì cần hiệu chỉnh lại báo cáo một cách khoa học; cần bổ sung kỹ thuật chế tác mẫu mặt nạ cũng như cách thức cụ thể trong thực hành chế tác thử nghiệm mặt nạ và các tính chất kết cấu nghệ thuật của chúng... Trên các cơ sở đánh giá, Hội đồng nhất trí nghiệm thu đề tài với kết quả Đạt.

Với giá trị khoa học và thực tiễn của đề tài đã tạo cơ sở cho các thế hệ diễn viên, các nhà nghiên cứu khi tiến hành thực hiện vai diễn cũng như nghiên cứu về Tuồng. Sự thành công của đề tài đã góp phần hiệu quả trong việc thực thi chủ trương bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của Đảng và Nhà nước ta, giúp đại đa số quần chúng nhân dân trong nước và du khách quốc tế dễ tiếp cận và có cái nhìn linh hoạt không bị rập khuôn vào các vai trong vở diễn Tuồng truyền thống. Bên cạnh đó, đề tài cũng đã góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu của các cá nhân tham gia thực hiện thông qua kinh nghiệm trong công tác nghiên cứu và khả năng hiểu biết về chuyên môn một cách sâu sắc.

Kết quả của đề tài đề nghị chuyển giao trực tiếp đến Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế - là đơn vị quản lý, khai thác và phát triển ứng dụng sản phẩm này không chỉ để phục vụ Festival mà phải làm thể nào để tiến tới thương mại hóa sản phẩm mặt nạ Tuồng Huế hiệu quả nhất.

Nhật Trinh
Các tin khác
Xem tin theo ngày  
Thống kê truy cập
Truy cập tổng 4.310.992
Truy cập hiện tại 1.520